ویزیت گروهی بیماران، نقض صریح اخلاق پزشکی

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از چشمه سار، سوگند پزشکی بقراط مشروط بر یک سری ضوابط اخلاقی برای پزشکان و یک اعلامیه حقوقی برای بیماران بوده است. به محض فارق التحصیل شدن از دانشکده پزشکی، پزشکان جدید، بر پایداری به این عهدنامه دیرینه و تاریخی، قسم یاد می کنند، اما …

«ویزیت همزمان چند بیمار» و «حضور دیگر بیماران در اتاق ویزیت»، که با اصطلاح «ویزیت گروهی» یا «ویزیت فله ای» شناخته می شود و به صراحت نقض اخلاق پزشکی و منشور حقوق بیمار در ایران به ویژه بند ۴ این منشور است، در حال حاضر در کشور در حال افزایش است و هرچند که در مطب های دیگر متخصصان نیز اتفاق می افتد و البته نوع رایج رابطه پزشک-بیمار در بیمارستان های آموزشی نیز است، اما امروزه در مطب های متخصصان زنان و زایمان بیشتر دیده می شود و بسیار رایج شده است.

«ویزیت گروهی» در واقع منجر به نقض حریم خصوصی، بی توجهی به اصل رازداری و هتک حرمت بیمار در جریان ویزیت می شود.

این موضوع باعث می شود که بیمار بسیاری از سوالات مهم خود را از پزشک نپرسد و از بسیاری از حرف های خود صرف نظر کند. این اجتناب از پرسیدن سوالات مهم و بیان نکردن توضیحات کافی در رابطه با بیماری منجر به رفتار اجتنابی بیمار می شود که نتیجه ی آن عدم تلاش برای ایجاد «رابطه ای مشارکتی و مراقبت محور» با پزشک است. بسیاری از بیماران اظهار می کنند که این شرایط و حضور دیگر بیماران در هنگام ویزیت آنها در اتاق پزشک باعث می شود که آنها از روی شرم و خجالت برخی مسائل مهم مربوط به مشکل خود را مطرح نکنند و احساس ناراحتی و استرس می کنند. وقتی بیمار وارد اتاق پزشک می شود و با شلوغی و حضور دیگر بیماران مواجه می شود بر استرس و بار روانی ای که به دلیل بیماری با خود به مطب آورده افزوده می شود و این در حالی است که بیماران انتظار دارند وقتی وارد اتاق پزشک می شوند با همدلی و توجه پزشک مواجه شوند و از استرس و فشار روانی ناشی از بیماریشان کاسته شود.

در موارد «ویزیت گروهی»، درست است که بیمار به طور انفرادی عمل می کند، اما در عین حال، متوجه است که دیگران در حال تماشای او هستند. در واقع، وقتی بیمار وارد اتاق پزشک می شود و می بیند که در آن تعدادی افراد غریبه نیز حضور دارند، با ناراحتی احساس می کند که چشم های زیادی روی او متمرکز شده اند، به ویژه زمانی که نوبت ویزیت وی می رسد، بیمار مجبور است با در نظر گرفتن حضور دیگر بیماران و تحمل بار نگاه آنان، با پزشک وارد تعامل و گفتگو شود. تأثیر «حضور دیگران» بر رفتار بیمار در جریان تعامل با پزشک که در شرایط ویزیت گروهی اتفاق می افتد را می توان با مبحث «اثرات گروه تماشاچیان» توضیح داد. بسیاری ار مردم در حضور یک عده تماشاگر احساس ترس و اضطراب می کنند.

بوردن (۱۹۸۰) در تحقیق زمینه یابی خود در مورد ترس در مردم نشان داد که سخن گفتن در برابر جمع، بیشتر از مکان های بلند، تاریکی، تنهایی، بیماری و حتی مرگ در آنها ترس ایجاد می کند. به گفته ی کوترل (۱۹۷۲)، «این حضورِ صرفِ دیگران نیست که سبب برانگیختگی می شود، بلکه انتظار قضاوتی است که شخص فکر می کند تماشاگران نسبت به عملکرد او خواهند داشت».

در چنین شرایطی رابطه ای میان دو طرف شکل می گیرد که نه تنها با شیوه ی ارتباطی ایده آل فاصله ی بسیاری دارد بلکه حتی در سطحی پایین تر از الگوی ارتباطی پدرمآبانه که بین متخصصان دیگر و بیمارانشان بسیار معمول است، قرار دارد.

این شیوه ی ارتباطی غیر مشارکتی و درمان محور نشان دهنده ی رابطه ای یک سویه و عاری از مشارکت دو طرف است. به این معنا که در حالی که در رابطه ی پدرمآبانه، پزشک مانند قیّم بیمار یا در نقش والدین بیمار، دلسوزانه به تشخیص و تصمیم گیری برای درمان می پردازد و بیمار را تنها در تصمیم گیری های جزیی دخیل می کند، بدون آنکه به دیگر ابعاد وجودی بیمار به عنوان یک انسان توجهی داشته باشد، در جریان ویزیت گروهی، پزشک با در دست داشتن کنترل مطلق رابطه نه تنها خود تلاشی برای ایجاد رابطه ای همراه با مشارکت نمی کند بلکه شرایط محیطی و ساختاری حاکم بر مشاوره نیز از رفتار مشارکتی بیمار به شدت می کاهد.

زمانی که پزشکی ساده ترین قواعد اخلاق پزشکی که همان حفظ اسرار بیماران است و در فرهنگ عامیانه از آن با عبارت «دکتر محرم بیمار است»، یاد می شود را رعایت نمی کند، خواسته یا نادانسته ضربه ی مهلکی بر پیکره ی رابطه ی خود با بیمارش وارد می نماید. در چنین حالتی حتی اگر بیماری تا حدودی از توانایی برقراری رابطه ای اشتراکی با پزشک خود برخوردار باشد، صرف حضور دیگر بیماران به شدت از رفتار مشارکتی آنان می کاهد.

این عامل در کنار عوامل دیگر می تواند به شدت از رفتار مشارکتی پزشک و بیمار بکاهد و به رابطه ای غیر مشارکتی بیانجامد.

در چنین موقعیت هایی بسیاری از بیماران احساس دست رد به سینه خوردن، نادیده گرفته شدن، تحقیر شدن و سرزنش شدن درمورد وضعیت خود دارند و پزشکان ندانسته حس نا امیدی را در بیماران تشدید کرده و با درمان های بی کیفیت و کم ارزش از قبیل استفاده از داروهایی با تأثیر کوتاه مدت، برای پیشبرد درمان های معمول خود و افزایش رضایتمندی بیماران و پافشاری بر آن ها، نه تنها به آنان کمک نمی کنند بلکه بیماری ایشان را وخامت بیشتری می دهند.

مردم از پزشکان واهمه می یابند و در حس آسیب پذیری و هیجانات قوطه ور می گردند. آنها کم کم به پزشکان به دید یک دشمن و یک قدرت بلامنازع می نگرند، و در نهایت تا جایی که ممکن باشد به خوددرمانی روی می آورند و چنانچه برای بهبود این رابطه تدبیری اندیشیده نشود، چرخه ی تولید و بازتولید رابطه ای نابرابر، همچنان به حیات خود ادامه می دهد و منجر به تداوم «رابطه ای غیر مشارکتی و درمان محور» می شود که خود پیامد شرایط خاص اجتماعی جامعه کلی است و نه تنها مانع پیشرفت این رابطه می گردد بلکه نشان دهنده ی یک پسرفت و عقبگرد در رابطه ی پزشک-بیمار است.

انتهای پیام/