مثنوی چندهزار بیتی "امامنامه" با الگو گیری از شاهنامه در حال تکمیل است

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ و به نقل از ازناخبر، حسن سرلک نویسنده و شاعر ازنایی است که چندی قبل مثنوی هزار بیتی را به نام امامنامه آغاز کرده که برای پیگیری چگونگی این مثنوی به سراغ این نویسنده ازنایی رفتیم و با وی به گفتگو نشته ایم که خواندن آن خالی از لطف نیست.

ازناخبر: منظومه مثنوی امامنامه چیست و پیرامون چه موضوعاتی می باشد؟

سرلک: مثنوی چند هزار بیتی امامنامه که سرودن آن از چهار سال پیش شروع شده است، مجموعه ای است به زبان نظم مثنوی و به سبک حماسی، تحلیلی، برگرفته از اسناد موثق و موید،که از ابتدای زندگی بزرگترین حماسه ساز تاریخ عدالت و آزادگی (امام حسین علیه السلام) تا پایان ازلی واقعه عاشورا و انقلاب اسرا در دربار شام را با اقتباس از سبک بزرگ مرد تاریخ ادب فارسی (حکیم ابوالقاسم فردوسی) به زبان شعر و ادب فارسی امروز می سراید. تا ضمن بیان چگونگی حماسه عاشورا ، چیستی و چرایی آن را به تصویر کشیده و عبرت های تاریخی ان را یادآور نسل امروز و فردا باشد.

ازناخبر، چه علل یا عواملی موجبات انگیزه شما برا ی سرایش چنین مجموعه ای مفصل و عظیم را فراهم نمود؟

سرلک: حماسه ی عاشورا و انقلاب صلح طلبانه و قانونمند امام حسین و فداکاری و جوانمردی همراهان ایشان بدلیل وجود روح آزادگی ، همواره اسوه رادمردان جهان و بالاخص آزادمردان ایرانی بوده و هست که تاریخ پر افتخارشان سراسر مزین به جوانمردی ، نفاق ستیزی و صداقت و آزادگی است و روح این حماسه ی بزرگ در رگ و خون تک تک مردم ما ممزوج و معجون است.

اما آنچه مسلم است به قلم کشیدن عظمت و حقیقت این تاریخ موثق بشریت است که بایسته وشایسته ی شان آن بالاخص به زبان نظم فارسی، قلمفرسایی نشده است، تا با وجود برتری موضوع، بتواند همانند آثاری چون شاهنامه فردوسی، یا ادیسه غنای ملی و جهانی یافته و با هنرنمایی قلم، تصویری در شان آن عظمت ارایه نماید و هر جا هم که بزرگانی مساعی خویش را در انجام این مهم به کار بسته اند، ناتوانی در تحلیل منظوم موضوع واسارت در اغراق ها و مبالغه های افراطی و پرداختن به حواشی غیر قابل باور، موجب آن شده است که اصالت و هدف موضوع خدشه دار شده و به بیراهه ای از تقدسی نابجا و هاله ای از تصوری ناروا که مخدوش کننده فلسفه حماسه عاشوراست،کشانده شود.

این کار فلسفه این حرکت جهانی را در پیچ و خم آن اغراقها گم می کند تا جایی که گاها غافل می شویم که ایشان آمر به معروف و ناهی از منکری است که با خون خویش درس اخلاق و انسانیت را آموزش داده تا الگویی راستین باشد، نه شعاری هدفمند و مصلحت طلبانه.

لذا این مهم و در کنار آن بیان آموزه های این حماسه و اثرات بی بدیل آن برگذشته و حال و آینده سرنوشت جامعه ایرانی نیاز به چنین کاری را طلب می نمود.

ازناخبر: به نظم کشیدن این اثرحماسی چه تاثیری بر ادبیات آیینی و مذهبی خواهد داشت؟

سرلک: استناد افراطی بر مظلومیت صرف امام حسین(ع) بی توجه به هدف و فلسفه قیام ایشان، بی تردید آرمان تاریخ ساز انقلاب امام را کمتر فرصت ابراز داده است و آنچه بیشترچشم انداز ما گردیده این مظلومیتی است که از دل آن حماسه خودنمایی می کند نه آن آرمانی متعالی که انتخاب بخردانه ی امام در هدفی والا بوده است.

انتخاب امام در هدفی آزادانه و شهادتی افتخار آفرین، مظهری از جوانمردی، غیرت، رادمردی ، شجاعت با هدفی آگاهانه را ابراز می دارد نه نمایشی از درماندگی و ناتوانی و بیچارگی تحمیلی، بی تردید قیام ایشان و ابعاد تنویر گر این قیام بسا متعالی تر از مشکلات تشنگی و بی آبی و سپاه اندک و بی یاوری و مظلومیتی صرف است، این تکیه افراطی بر صرفا مظلومیت امام حسینی که سر تسلیم بر ظلم فرود نیاورده و سنبلی واقعی از ظلم ستیزی است.

بدور از بیان اهداف و آرمان ها، همواره در طول تاریخ، ما را از هدف و فلسفه ای پر عظمت عاشورا دور و موجد آسیب هایی بر طرز تلقی های ما در گذشته و حالمان بوده است که این اثر قصد دارد با تکیه بر اسناد معتبر، امام حسینی بحق متعالی تر از مظلومی تشنه و بی یار و یاور ارائه نماید که با خون خویش به دور از تهاجم و انارشیسم برعلیه ریا و نفاق و جور و بی عدالتی قیام، و عاقبت استبداد را رسوای تاریخی می کند که همواره عبرت ما بوده و هست و شاید این مهم ترین تفاوت و تاثیری است که این اثر بر ادبیات آیینی خواهد داشت تا مکمل ناگفته های آن باشد.

ازناخبر: علت تلفیق وبیان یک مبحث مذهبی با زبانی ملی ، آن هم به سبک میراث دار زبان فارسی (فردوسی) چه می تواند باشد؟

سرلک: در این که حسین و تنویرگری حسین، متعلق به همه ی بشریت است جای تردیدی نیست، اما ظلم ستیزی و نفاق ستیزی ، آزادگی و صداقت حسین ، همسویی بی بدیلی با عقاید ملی و پیشینه پر افتخار تاریخ ایران ما دارد، از اسطوره های شاهنامه چون فریدون علیه ضحاک گرفته تا تمام طول تاریخ ما ایرانیان نمونه هایی است همسو با هدف قیام امام ، به نحوی که این حماسه ی حسینی انگار از دل تاریخ ایران ما سر بر آورده، رشد نموده و تحول آفریده است بطوری که در کنار عقاید مذهبی ، زیبنده افکار و آرمانهای پر غنای ایران و ایرانیان است.

لذا بدور از تفکر ناسیونالیسم ، شایسته آن دیدم که این حماسه ی بی نظیر و استبداد شکن، که گویا از دل تاریخ ما به اهتزاز در آمده است و با ادبیات فارسی حیات بخشد و ضمن بیان حماسه ای مذهبی ، ممزوج در ادبیات ملی ما و غنا بخش عظمت زبان فارسی گردد و این مصباح هدایت و سفینه نجات، چراغ رهنما و کشتی نجات دینی و ملی ما نیز باشد.

ازناخبر: با توجه به مستند بودن اثر چقدر توانسته اید از معیارهای شعر فارسی امروز استفاده کنید؟

سرلک: البته تاریخی بودن موضوع ،گرایش به گفتمان شعر گذشته را ناگزیر می نماید اما تا جایی که به اصالت اسناد آسیبی نرسد تلاش گردیده است که نماینده ای از شعر امروز فارسی در تاریخ خود باشد و از آموزه های زبان ادب فارسی و صنایع ادبی به نیکویی استفاده گردد ، بطوریکه بعنوان مثال در این اثر بیش از صد مورد ضرب المثل فارسی امروز ، در تحلیل مباحث مطرح گردیده است.

ازناخبر: آیا در این اثر بدلیل مستند نویسی ، صرفا به روایت پرداخته شده یا نظرات شخصی و تحلیل نیز بکار رفته است؟

سرلک: کمتر ایرانی است چه از عوام و چه خواص که واقعه عاشورا را با کم وکیف و جزییات کامل نداند و یا نشنیده و نخوانده باشد، اما آنچه که ممکن است اتفاق نیفتاده باشد دانش و بصیرت لازم در تحلیل و تفسیر آن است که از خود واقعه مهمتر و کلا هدف و آرمان واقعه است نه صرفا تاریخی روایت شده از گذشته.

لذا انچه که در ارتباط با فلسفه عاشورا دغدغه بزرگان اهل قلم و صاحب فن در حوزه های مختلف بوده است، در این اثر تلاش شده در حد دانش خویش و مطالعات کتب موجود که توفیق مطالعه داشته ام و همچنین نظرات و پیشنهادات صاحبان خرد، با زبان نظم مطرح و به تحلیل گذارده شود تا از روایت صرف خودداری گردد و در تکمیل تحلیلی اثر دست یاریگر تک تک عزیزانی را که فکر می کنند می توانند در بیان بهتر رسالت امام حسین(ع) یاریگر قلم محقر بنده باشند، در تداوم راه بوسه میزنم.

ازناخبر: تاکنون از چه منابعی در سرودن این اثر کمک گرفته اید؟

سرلک: کتب و مقالات و آثار فراوانی پیرامون مبحث عاشورا نوشنه شده که مهمترین منابع موثق و معتبر در بین این آثار: کتب لهوف ابن طاووس ، منتهی الامال حاج شیخ عباس قمی، نفس المهموم حاج شیخ عباس قمی، تواریخ طبری، ابصارالحسین ، کتاب بحث بر انگیز روضه الشهدا واعظ کاشفی ، المناقب ابن شهر اشوب، کتاب پژوهشی بسیار کامل آینه در کربلا دکتر محمدرضا سنگری که از راهنمایی های حکیمانه ایشان علاوه بر کتب به روز ایشان استفاده می شود، فرهنگ عاشورای جوادمحدثی ،آینه داران آفتاب از دکتر محمدرضا سنگری، از کربلا تا مدینه احمد بحرینی، فرهنگ جامع سخنان امام حسین(ع) از پژوهشکده باقر العلوم ، دانشنامه امام حسین محمدی ری شهری..... و کتب تحلیلی فراوانی نظیر حماسه ی حسینی استاد مطهری، نگاهی نو به حماسه عاشورا پژوهشگاه علوم اسلامی، امام حسین(ع) و ایران ترجمه ذبیح اله منصوری، قیام امام حسین و پس از پنجاه سال، دکتر جعفر شهیدی، عاشورا و شعر فارسی از حسین گل محمدی، آذرخش کربلا مصباح یزدی، نگاهی به حماسه حسینی صالحی نجف ابادی و.... دیدگاه های تحلیلی صاحب نظرانی که در حد بضاعت خویش از نگاه بخردانه شان استفاده مینمایم منابعی هستند که مورد استفاده قرار گرفته و تلاش در جهت کسب اطلاعات بیبشتر همچنان تا پایان کار ادامه خواهد داشت.

ازناخبر: تا به حال برای معرفی اثر چه اقداماتی انجام داده اید؟

سرلک: بنده معتقدم بهترین معرف هر اثری غنای درونی خود آن اثر است که با جذب مخاطب خود را معرفی میکند . اما بطور رسمی تاکنون این اثرمعرفی نشده و تنها در تعامل با صاحبان اندیشه بصورت محاوره ای مطرح و پیرامون آن بحث شده است، بطوری که گاها در افکار عمومی بدون شناخت این اثر از وجود آن سخن به میان می آید.

ازناخبر: آیا در راستای این اتفاق ادبی بزرگ، کسی یا ارگانی یا نهادی از شما حمایت کرده است؟

سرلک: خیر تاکنون هیچگونه حمایتی مشمول این کار نشده و شاید مهمترین دلیل آن عدم معرفی رسمی کارتوسط اینجانب تاکنون بوده است.

ازناخبر: این مجموعه تاکجا پیش رفته ، چند بیت آن سروده شده و تا کجای حماسه ی عاشورا به نظم کشیده شده است؟

سرلک: با توجه به اینکه کار نظم و شعر فراتر از یک گردآوری ساده است و به نظم کشیدن مفاهیم زمان خاص خود را می طلبد، با توفیق الهی تاکنون حدود هشت هزار بیت این مجموعه سروده شده که این هشت هزار بیت نگاهی اجمالی به تولد تا آغاز هجرت امام حسین(ع) از مدینه و حرکت ایشان تا کربلا و آغاز حماسه ی صبح عاشورا و تیر باران اول صبح دارد و حماسه ی نبردهای تن به تن و ... در حال سرودن است که بنظر می رسد به بیش از پانزده هزار بیت برسد.

ازناخبر: به نظر شما آفرینش مجموعه ای حجیم به این گستردگی و تفصیل، در عصری که رو به مینیمالیسم می رود و وجود رسانه های تصویری فراوان نقش آفرینی می کنند، این اثر چقدر می تواند با استقبال مخاطب جوان مواجه گردد و مورد استفاده و مطالعه قرارگیرد؟

سرلک: گرایش به مینیمالیسم و کوتاه گویی بی تردید رویکرد اجتناب ناپذیری است که ظاهرا با تفصیل این اثر در تناقض است اما هر کاری مخاطب خویش را دارد و شعر در فرهنگ ایرانی هیچگاه نقش خویش را ضعیف ندیده است و جایگزینی نداشته است بطوریکه دیوان حافظ و شاهنامه فردوسی حرف اول را در رسانه های منازل ما می زند.

اما این اثرکه قصد دارد ضمن بیانی منظوم ، سندی معتبر از عاشورا ارایه دهد ، صرفا متعلق به مخاطبی خاص و زمانی خاص نیست و از طرفی دیگر موضوع این اثر موضوعی است که همواره همراه مردم ماست و در تک تک لحظات زندگی مردم ما خودنمایی می کند حتی برای یک بر خاستن یک ثانیه ای نام حسین(ع) زینت کلام ماست و تفصیل آن مانع از ورود به آن نخواهد شد، اما با این وجود این منظومه به جزء های کوچک طبقه بندی می شود که هر مخاطب می تواند به راحتی مبحث مورد علاقه خود را پیدا نموده و استفاده کند، در هر مبحث ابیات کوتاه نتیجه بخشی سروده شده که مبین پیام آن واقعه است.

هرچند که بنده معتقدم این گرایش به مینیمالیسم به دلیل هجوم ناگهانی فناوری های اطلاعات و ارتباطات است که پس از طی مسیر کوتاه خویش افول نموده و گرایش به اصالت مطالعه و نیاز به خوراک فکری با بالا رفتن سطح اندیشه جامعه بطور مفصل جایگزین خواهد شد.

ازناخبر: در کنار مجموعه امامنامه کارهای فرهنگی دیگری انجام داده یا می دهید؟

سرلک: بله، مجموعه ی دیگری با نام وطن نامه به همان زبان نظم مثنوی و سبک شاهنامه در حال انجام است که نزدیک به دو هزار بیت آن سروده شده و بدلیل تمرکز کامل بر مجموعه امامنامه فعلا متوقف است و در آینده ادامه می یابد که تعدادی اندک از اشعار آن در روزنامه ها و سایتها ارایه شده و همچنین پیرامون مباحث اجتماعی و فرهنگی منطقه یادداشت ها و مقالاتی در روزنامه ها و سایت های محلی و استانی نیز دارم.

ازناخبر: بعنوان آخرین سوال ،خودتان (سراینده امامنامه) را معرفی بفرمایید؟

سرلک: حسن سرلک هستم فرزند حاج حسین سرلک، متولد روستای علی آباد از توابع شهرستان ازنا، شاغل در سمت معلمی در اداره آموزش و پرورش شهرستان ازنا و ساکن شهرستان ازنا.

*گفتگو : یاس سلیمانی